Cyberprzemoc wobec nieletnich – jaka grozi za to odpowiedzialność karna?

Internet daje złudzenie anonimowości, które sprzyja zachowaniom takim jak wyzywanie, ośmieszanie, szantażowanie, publikowanie kompromitujących materiałów czy podszywanie się pod inne osoby. Zjawisko to nazywamy cyberprzemocą.

Kim są nieletni w świetle prawa?

• Osoba, która ukończyła 10 lat, ale nie ukończyła 18 lat, jeśli jej zachowanie świadczy o demoralizacji.
• Osoba, która ukończyła 13 lat, ale nie ukończyła 17 lat i dopuściła się czynu zabronionego jako przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe – w tym wieku nieletni odpowiada na specjalnych zasadach, a po 17. roku życia odpowiada jak dorosły. Wyjątkowo, na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu karnego, nieletni może odpowiadać karnie już od 15. roku życia.
• Osoba do ukończenia 21. roku życia, wobec której orzeczono środki wychowawcze, lecznicze lub poprawcze.

Cyberprzemoc to przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych – komunikatorów, czatów, stron internetowych, blogów, SMS-ów i MMS-ów.

Gdy dziecko (osoba poniżej 18. roku życia) staje się ofiarą cyberprzemocy, dostępne są dwie ścieżki ochrony prawnej: postępowanie cywilne i karne. Pierwsze pozwala na uzyskanie odszkodowania i nakazanie zaprzestania bezprawnych działań. W przypadku bezprawnego użycia wizerunku dziecka sprawca ponosi odpowiedzialność cywilną za naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego). Druga ścieżka to odpowiedzialność karna sprawcy za popełnione przestępstwo.

Zachowania cyberprzemocowe mogą wypełniać znamiona przestępstw z Kodeksu karnego, takich jak:

• zniewaga (art. 216 k.k.)
• zniesławienie (art. 212 k.k.)
• groźby (art. 190 i 191 k.k.)

oraz wykroczeń z Kodeksu wykroczeń:

• nękanie (art. 197 k.w.)
• wulgaryzmy w miejscu publicznym (art. 141 k.w.)

Dzieci są szczególnymi podmiotami prawa. Ograniczona zdolność do czynności prawnych (pełna po 13. roku życia, a wcześniej brak) sprawia, że dorośli, instytucje i organizacje ponoszą szczególną odpowiedzialność za ich bezpieczeństwo.

Dziecko – ofiara cyberprzemocy – nie może samodzielnie skutecznie dochodzić swoich praw. W jego imieniu działania prawne podejmują rodzice lub opiekunowie prawni.